12 września 2025 roku na Uniwersytecie w Białymstoku (UwB) odbyło się seminarium naukowe „Bezpieczeństwo wschodniej granicy Unii Europejskiej”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Wydział Stosunków Międzynarodowych UwB we współpracy z Regionalnym Ośrodkiem Debaty Międzynarodowej (RODM) w województwie podlaskim. Celem seminarium było przedstawienie zagrożeń i wyzwań związanych z manewrami Zapad-2025 oraz omówienie ich konsekwencji dla bezpieczeństwa Polski, regionu podlaskiego i całej Unii Europejskiej.
Wydarzenie odpowiadało na społeczne zapotrzebowanie na rzetelną wiedzę ekspercką w czasie narastających napięć międzynarodowych i było pierwszym w regionie wydarzeniem naukowym wprost odnoszącym się do ćwiczeń Zapad-2025. Specjalistyczną wiedzą z zakresu szerokorozumianego bezpieczeństwa dzielili się wykładowcy i pracownicy naukowi Wydziału Stosunków Międzynarodowych UwB.
Kontekst geopolityczny seminarium
Seminarium odbyło się w szczególnie istotnym momencie geopolitycznym – w pierwszym dniu rosyjsko-białoruskich manewrów wojskowych Zapad-2025, które trwały w dniach 12-16 września 2025 roku. Ćwiczenia, w których oficjalnie wzięło udział około 43 tysięcy żołnierzy (choć niektóre źródła podawały większe liczby), wzbudziły niepokój w państwach NATO.
Podobnie jak wcześniejsze edycje manewrów Zapad z lat 2017 i 2021, również edycja z 2025 roku budziła obawy ze względu na towarzyszące im napięcia dyplomatyczne, wzmożoną aktywność służb specjalnych oraz kampanie dezinformacyjne. Polski rząd w obawie przed potencjalnymi prowokacjami zdecydował się na zamknięcie granicy z Białorusią na czas trwania ćwiczeń.
Paneliści i tematyka wystąpień
Podpułkownik rezerwy Maciej Korowaj, analityk specjalizujący się w zagadnieniach bezpieczeństwa oraz taktyce, operacjach i strategii Białorusi, Rosji i Ukrainy, przedstawił charakterystykę manewrów wojskowych Zapad-2025. W swoim wystąpieniu omówił naturę ćwiczeń, ich oficjalny charakter obronny oraz rzeczywiste cele strategiczne. Wyjaśnił, jakie siły militarne biorą udział w manewrach oraz jakie są ich prawdopodobne scenariusze. Ekspert podkreślił, że manewry Zapad to nic nowego w rosyjskiej strategii militarnej. Stanowią one element stałej presji psychologicznej na kraje NATO. Zwrócił uwagę na cykliczny charakter tych ćwiczeń i ich rolę w testowaniu reakcji Zachodu na potencjalne zagrożenia militarne.
Emerytowana major kontrwywiadu ABW, dr Anna Grabowska-Siwiec, specjalistka z zakresu zagrożeń wywiadowczych, ochrony kontrwywiadowczej, bezpieczeństwa informacyjnego, komunikacji oraz metod manipulacyjnych, skoncentrowała się na zagrożeniach kontrwywiadowczych towarzyszących manewrom. W swoim wystąpieniu podkreśliła szczególną rolę wojny informacyjnej i dezinformacji jako kluczowych narzędzi rosyjskiej strategii hybrydowej, a także wykorzystanie agentury proxy do działań sabotażowo-dywersyjnych. Zwróciła uwagę na to, że jednym z podstawowych celów kampanii dezinformacyjnych jest zaburzenie poczucia bezpieczeństwa zwykłych obywateli oraz podważenie wiary w legalnie wybrane władze. Ekspertka podkreśliła, że priorytetem w walce z dezinformacją jest przede wszystkim budowanie zaufania obywateli do rządzących oraz adekwatne reagowanie władz na powstające zagrożenia. Zalecała dokładną weryfikację każdej informacji dotyczącej działań za wschodnią granicą Polski.
Polecamy temat: Kontrwywiad uczy się na błędach >>
Dr Kamil Goryń, specjalista z zakresu cyberbezpieczeństwa badający wpływ nowych technologii na bezpieczeństwo międzynarodowe, omówił wyzwania i zagrożenia w obszarze systemów teleinformatycznych. W swoim wystąpieniu przedstawił, jak współczesne manewry wojskowe wykorzystują zaawansowane technologie cyfrowe oraz jakie są potencjalne zagrożenia cybernetyczne dla infrastruktury krytycznej Polski i innych krajów NATO. Analizował także rolę nowych technologii w prowadzeniu działań hybrydowych oraz znaczenie cyberprzestrzeni jako nowego teatru działań wojennych, gdzie granica między stanem pokoju a konfliktem jest coraz bardziej rozmyta.
Prof. Daniel Boćkowski zaprezentował sytuację bezpieczeństwa w ujęciu regionalnym. W swoim wystąpieniu podkreślił, że manewry Zapad stanowią element skomplikowanej wojny psychologicznej i informacyjnej wymierzonej w kraje zachodnie. Zwrócił uwagę na to, że każda edycja ćwiczeń Zapad służy wywieraniu nacisku na państwa NATO, a pomysły dotyczące ćwiczenia ataku na przesmyk suwalski są elementem wojny psychologicznej.
Kluczowe wnioski z seminarium
Wojna informacyjna jako główne zagrożenie
Jednym z najważniejszych wniosków seminarium było podkreślenie roli kampanii dezinformacyjnych towarzyszących manewrom Zapad-2025. Eksperci zgodnie wskazywali, że głównym celem rosyjsko-białoruskich działań jest nie tyle bezpośrednie zagrożenie militarne, ile sianie chaosu i destabilizacja sytuacji wewnętrznej w Polsce i innych krajach NATO. Eksperci podkreślali szczególną wagę weryfikacji informacji i konieczność zachowania spokoju w obliczu prowokacji.
Znaczenie edukacji społecznej
Seminarium pokazało ogromne znaczenie edukacji eksperckiej w czasach wzmożonych napięć międzynarodowych. Wskazano na potrzebę edukacji zarówno w zakresie dezinformacji, jak cyberbezpieczeństwa, już na poziomie szkół podstawowych.
Koordynacja międzynarodowa
Eksperci podkreślili znaczenie koordynacji działań na poziomie NATO i Unii Europejskiej w odpowiedzi na zagrożenia płynące z manewrów Zapad. Zwrócili uwagę na konieczność utrzymywania sojuszniczej jedności w ocenie zagrożeń oraz skoordynowanej odpowiedzi na działania destabilizacyjne.
Wyzwania i perspektywy
Seminarium pokazało, że wschodni region Polski znajduje się w centrum uwagi jako obszar szczególnie narażony na działania hybrydowe i presję ze strony Rosji i Białorusi. Eksperci zgodnie wskazywali na potrzebę:
1. Stałego monitorowania sytuacji na granicy wschodniej
2. Wzmacniania odporności społecznej na dezinformację
3. Rozwoju współpracy międzynarodowej w obszarze bezpieczeństwa
4. Intensyfikowania działań edukacyjnych w zakresie dezinformacji i cyberbezpieczeństwa
Tekst: AGS
