„Jeszcze przed świtem na ekranach pojawiają się pierwsze obrazy z systemów rozpoznania technicznego, operatorzy łączności zestawiają kolejne kanały komunikacji, a specjaliści od rozpoznania analizują dane napływające z wielu źródeł. to praca, której zwykle nie widać, ale bez niej żadna operacja specjalna nie mogłaby się rozpocząć.” W cieniu najbardziej znanych jednostek wojsk Specjalnych działa Jednostka Wojskowa NIL, formacja odpowiedzialna za pozyskiwanie informacji, utrzymanie łączności i zabezpieczenie logistyczne oraz medyczne działań tam, gdzie od jakości przygotowania często zależy powodzenie całej misji.
Niewidoczna siła wojsk Specjalnych
W świadomości opinii publicznej Wojska Specjalne kojarzone są przede wszystkim z operatorami wykonującymi najbardziej wymagające zadania bojowe. Za sukcesami tych działań stoją jednak wyspecjalizowane formacje, które dostarczają informacji, zapewniają łączność, organizują logistykę i zabezpieczenie medyczne oraz budują sieć kontaktów pośród lokalnej społeczności. W Polsce taką formacją jest JW NIL im. gen. bryg. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”, którą utworzono 2 grudnia 2008 roku. Jednostka należy do struktury Komponentu Wojsk Specjalnych i odpowiada za wsparcie funkcjonowania systemów dowodzenia, łączności, rozpoznania oraz zabezpieczenia logistycznego i medycznego. Jej zadaniem jest zapewnienie Wojskom Specjalnym zdolności niezbędnych do prowadzenia operacji w kraju, jak i poza jego granicami i to zarówno w ramach prowadzonych operacji narodowych, sojuszniczych jak i koalicyjnych.
Nieprzypadkowo żołnierze JW NIL są często określani mianem „oczu i uszu” Wojsk Specjalnych. To oni dostarczają informacji pozwalających dowódcom podejmować decyzje, planować działania i minimalizować ryzyko operacyjne.
Od wizji generała Włodzimierza Potasińskiego do nowoczesnej formacji
Początki jednostki związane są z procesem tworzenia odrębnej struktury Wojsk Specjalnych w Polsce w XXI wieku. Ich ówczesny dowódca, gen. dyw. Włodzimierz Potasiński, dostrzegał potrzebę stworzenia wyspecjalizowanej formacji odpowiedzialnej za rozpoznanie, wsparcie informacyjne oraz zabezpieczenie logistyczne działań operatorów. Według jego koncepcji nowa jednostka miała odpowiadać zdolnościom brytyjskiego Special Reconnaissance Regiment oraz amerykańskiej Intelligence Support Activity. Efektem tej wizji było utworzenie Jednostki Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych, która 1 października 2011 roku została przeformowana i otrzymała nazwę Jednostki Wojskowej NIL.
Jednostka funkcjonuje w oparciu o strukturę pułkową z podległymi zespołami (odpowiednikami batalionów), które charakteryzują się specyficznymi zdolnościami oraz odmiennym przeznaczeniem. W jej skład wchodzą m.in.: Zespół Wsparcia Informacyjnego (ZWI), Centrum Wsparcia Łączności i Informatyki (CWŁiI), Zespół Zabezpieczenia Logistycznego (ZZL), Zespół Zabezpieczenia Medycznego (ZZM) oraz Zespół Wsparcia Bojowego (ZWB).
Polecamy także: Nocni Łowcy >>
Od 2010 roku żołnierze jednostki biorą udział w misjach poza granicami kraju. Realizowane przez nich zadania są głównie związane z prowadzeniem rozpoznania obrazowego i osobowego oraz zabezpieczeniem funkcjonowania systemów łączności oraz zadania w zakresie zabezpieczenia logistycznego. Były one realizowane na potrzeby działań wojsk specjalnych w ramach Polskich Kontyngentów Wojskowych w Afganistanie, Iraku, Kosowie i Libanie.
Przykładem skutecznego działania żołnierzy JW NIL podczas misji poza granicami państwa było wsparcie informacyjne udzielone operatorom z JW GROM oraz JW Komandosów z Lublińca, które przyczyniło się m.in. do sukcesów antyterrorystycznej koalicji państw NATO w Afganistanie. 17 października 2012 roku ujawniono operację zwalczania przeciwników ISAF i zniszczenia obozu szkoleniowego w prowincji Paktika. Działania rozpoznawcze na rzecz operacji prowadzonej przez JWK i afgańskich policjantów Provincial Response Company Ghazni realizowała właśnie Jednostka Wojskowa NIL.
Unikatową zdolnością jednostki jest m.in. zdolność do wyznaczania, organizacji i zabezpieczenia stref lądowania poza stałą infrastrukturą lotniskową. Takie zdolności posiadają tylko nieliczni członkowie NATO m.in. Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych Ameryki, Włoch, Hiszpanii oraz Holandii. JW NIL jako pierwsza w Polsce zorganizowała i zabezpieczyła strefę lądowania dla amerykańskiego statku powietrznego C-17 III Globemaster.
Kolejną unikatową zdolnością, którą posiada jednostka jest zdolność do przerzutu zaopatrzenia dla pododdziałów Wojsk Specjalnych metodą spadochronową, która zakresem swoich działań obejmuje zrzuty spadochronowe: amunicji, paliwa, racji żywnościowych, medykamentów, łodzi pontonowych, motocykli, quadów oraz innych małych pojazdów. Szerokim echem odbił się pierwszy po upadku Układu Warszawskiego zrzut pojazdu gąsienicowego z pełnym wyposażeniem sekcji bojowej Jednostki Wojskowej GROM w rejonie koła podbiegunowego na terytorium Finlandii. Warto również wspomnieć, iż wspólnie z żołnierzami 6. Brygady Powietrznodesantowej z Krakowa dokonano pierwszego na świecie zrzutu łodzi typu Zodiac z samolotu C-130 do Morza Bałtyckiego. Operatorzy jednostki w 2021 roku dokonali również pierwszego w Polsce zrzutu pojazdów lekkich czterokołowych z samolotu C-130 oraz są autorami wariantu załadowczego dla pojazdów
typu quad.
Radosław Tyślewicz
Cały artykuł możesz przeczytać w numerze 4/2026 czasopisma SOF MAG – Special Operations Forces Magazine, który jest do kupienia w naszym sklepie internetowym oraz w sieci sklepów Empik.