W tym roku mija ćwierć wieku odkąd polscy policjanci uczestniczą w procesie stabilizacyjnym w Kosowie, gdzie w ramach kolejnych misji Unii Europejskiej dbają o bezpieczeństwo ludności cywilnej, ochronę obiektów użyteczności publicznej, zabezpieczanie konwojów zleconych przez władze misji, jak i wykonywanie innych specjalnych funkcji policyjnych i szkoleniowych. Obecnie służbę w Kosowie pełni już XXXVII zmiana Jednostki Specjalnej Polski Policji, której pierwszy pluton bojowy składa się z funkcjonariuszy służby kontrterrorystycznej, stanowiąc funkcjonującą w ramach misji EULEX, Grupę Interwencyjną (Intervention Group, IG).
Misje UNMIK i EULEX w Kosowie
Kosowo jest terytorium spornym w południowej Europie ze stolicą w Prisztinie. Jego powstanie jest wynikiem przemian wywołanych rozpadem Jugosławii w 1991 roku, w konsekwencji których doszło do powstania m.in. Nowej Jugosławii (obecnie Serbia i Czarnogóra). W jej skład wchodziła autonomiczna prowincja Kosowa zamieszkiwana w większości przez Albańczyków, stanowiących około 90% populacji. W 1998 roku wybuchł otwarty konflikt zbrojny pomiędzy Serbami a Albańczykami zamieszkującymi tereny Kosowa i dążącymi do niepodległości. W jego toku do walki z partyzancką Armią Wyzwolenia Kosowa (Ushtria Çlirimtare Kosovës – UÇK) wykorzystane zostało regularne wojsko. W konsekwencji w marcu 1999 roku doszło do interwencji zbrojnej NATO, która miała na celu przerwanie konfliktu w prowincji Nowej Jugosławii – Kosowie, i zmuszenie prezydenta, Slobodana Miloševicia do zaprzestania czystek etnicznych oraz wycofania wojsk. Walki trwały 78 dni. Kosowo jednostronnie ogłosiło niepodległość 17 lutego 2008 roku jako Republika Kosowa. Jest uznawane przez 115 państw świata (w tym Polskę). Z państw Unii Europejskiej niepodległości Kosowa nie uznają jedynie: Rumunia, Słowacja, Hiszpania, Grecja i Cypr. Władze Serbii uważają Kosowo za integralną część swojego terytorium i stosują nazwę Prowincja Autonomiczna Kosowo i Metochia. Region zamieszkany jest obecnie w przeważającej części przez Albańczyków i inne mniejszości. Kosowo od lat stanowi terytorium sporne pomiędzy zamieszkującymi jego teren Serbami i Albańczykami.
Po zakończeniu działań wojennych w czerwcu 1999 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) włączyła się w odbudowę zniszczonej prowincji i przywrócenie ładu i bezpieczeństwa w kraju. W tym celu Rada Bezpieczeństwa ONZ, na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr 1244 z dnia 10 czerwca 1999 roku, utworzyła Tymczasową Misję Administracyjną ONZ w Kosowie (UNMIK). W ten sposób powstał protektorat administrowany przy pomocy wojsk NATO (Międzynarodowe Siły Wojskowe NATO – KFOR). Misja składała się z pionu cywilnego, obserwatorów wojskowych i sił policyjnych, podzielonych na policję cywilną (CIVPOL), jednostki specjalne policji i policję graniczną.
Polecamy temat: Operacja „Market Garden”. O dwóch dygnitarzy za dużo >>
Na mocy uchwały Rady Ministrów nr 15/2000 z dnia 29 lutego 2000 roku do CIVPOL-u dołączyło 10 ekspertów polskiej policji, których zadaniem było wspieranie i szkolenie lokalnej policji oraz pomoc w zapewnieniu porządku prawnego. Ponadto w październiku 2000 roku, również na podstawie wyżej wymienionej Uchwały, do Kosowa została wysłana Jednostka Specjalna Polskiej Policji (JSPP) w liczbie 115 funkcjonariuszy, składająca się z policjantów m.in. oddziałów prewencji i służby antyterrorystycznej. Pierwsze zakwaterowanie miało miejsce w leżącym w drugim co do wielkości mieście Kosowa – Prizrenie. Jednak już w 2001 roku baza JSPP została przeniesiona do Kosowskiej Mitrowicy, gdzie w wyniku podziału miasta na część serbską i albańską konieczna była obecność zwiększonych sił do tłumienia zamieszek na tle etnicznym, i była siedzibą Jednostki aż do 2008 roku, czyli przejęcia zadań przez misję EULEX. Proces rzeczywistych zmian politycznych zapoczątkowany przez ONZ rozpoczął się w 2005 roku i miał na celu ustalenie przyszłego statusu Kosowa. Władze w Belgradzie stały na stanowisku, że region powinien pozostać częścią Serbii, natomiast wśród przedstawicieli mieszkańców Kosowa nadal silne były dążenia niepodległościowe. Specjalny wysłannik ONZ Martti Ahtisaari – były prezydent Finlandii – prowadził negocjacje pomiędzy stronami, działając we współpracy również z przedstawicielami NATO, Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych Ameryki.
Cały artykuł możesz przeczytać w numerze 4/2025 czasopisma SOF MAG – Special Operations Forces Magazine, który jest do kupienia w naszym sklepie internetowym oraz w sieci sklepów Empik.
