Wojna kognitywna to kolejny etap ewolucji działań informacyjnych – uderza nie tylko w to, co myślimy, ale przede wszystkim w to, jak myślimy. Jej celem jest przejęcie kontroli nad procesami poznawczymi przeciwnika: od emocji, przez percepcję ryzyka, aż po decyzje polityczne, wojskowe i społeczne. Dla służb państwowych i analityków oznacza to, że pole walki nie kończy się na domenie cyber ani informacyjnej – przenosi się bezpośrednio do ludzkiego mózgu.
Czym jest wojna kognitywna?
Działania kognitywne to zaawansowana forma wojny informacyjnej, której celem jest nie tylko wpływanie na treść przekazu, ale przede wszystkim na sposób przetwarzania informacji przez odbiorcę. W praktyce chodzi o wykorzystanie technologii, psychologii i socjotechniki do kształtowania percepcji, uprzedzeń poznawczych i schematów myślenia całych grup społecznych.
Według generała NATO Paolo Ruggiero wojna kognitywna różni się od klasycznych operacji psychologicznych tym, że jej przedmiotem są procesy myślowe, a nie wyłącznie przekonania czy opinie. To forma niekonwencjonalnej walki, która świadomie eksploatuje błędy poznawcze, emocje oraz myślenie refleksyjne, aby utrudnić przeciwnikowi racjonalną ocenę sytuacji i podejmowanie decyzji. Skutki takiego oddziaływania są widoczne zarówno na poziomie pojedynczego człowieka, jak i całych społeczności.
Polecamy temat: Cichociemni. Lepsza jakość walki >>
Wojna kognitywna jest powiązana z wojną cybernetyczną, ale wykracza poza sam obszar technologii. Narzędzia cyfrowe – sieci społecznościowe, algorytmy rekomendacji, systemy analityczne – stanowią tylko medium, którego głównym celem jest dotarcie do procesów poznawczych wroga. Liczy się nie tylko to, jakie informacje są dostarczane, lecz przede wszystkim to, jak mózg je filtruje, interpretuje i zapamiętuje.
Wojna psychologiczno-społecznotechniczna
Jednym z użytecznych sposobów rozumienia wojny kognitywnej jest spojrzenie na nią jako połączenia wojny psychologiczno-społeczno-technicznej oraz współczesną „wojnę wpływu” opartą na narzędziach cybernetycznych. W ujęciu wojskowym wojna kognitywna obejmuje działania bojowe, rozpoznawcze i bezpieczeństwa, które mają doprowadzić do zmiany sposobu myślenia przeciwnika – od poziomu taktycznego, przez operacyjny, aż po strategiczny. Celem nie jest wyłącznie zablokowanie infrastruktury czy zakłócenie systemów dowodzenia, ale trwałe przekształcenie środowiska informacyjnego i mentalnego, w którym zapadają decyzje.
Cały artykuł możesz przeczytać w numerze 6/2025 czasopisma SOF MAG – Special Operations Forces Magazine, który jest do kupienia w naszym sklepie internetowym oraz w sieci sklepów Empik.
